Milas Ortaokulu’nda ; Mandolin çalan çocuklar ...
Üşenmedim saydım, fotoğrafta 56 kişi var.
İkinci ve dördüncü sıradaki döpiyes giymiş kadınların öğretmen olduğunu öngörürsek eğer, 54 öğrenci var. 29’u erkek olan öğrencilerin 25’i kız. Ön iki sıradaki 13 kız öğrencinin elinde mandolin olduğu görülüyor. Kız öğrencilerin üzerinde önlük ya da 'göslük' dediğimiz siyah forma ve beyaz yakadan oluşan okul giysisi varken, erkek öğrencilerin üzerinde ise takım elbiseler bulunuyor. Takım elbiseler kravatla desteklenmiş olsa da 4 öğrenci gömlek yakalarının ceketlerin üzerine düşmesine özen göstermiş. Bir kız öğrencinin önlüğünün, arkadaşlarının siyah önlüğünden farklı olması ilk başta soluk izlenimi veriyor. Oysa değil. Önceleri göslükler, gri rengin tonunda yani 'yerli dokuma'dan üretiliyormuş, siyah ise sonradan. İşte o kız öğrencinin önlüğü yerli dokumadan.
İlkokul bittikten sonra erkek öğrencilerin göslükten takım elbiseye geçmesine karşın, kız öğrencilerin göslükle devam ettiği bilindiğine göre, fotoğraftaki çocuklar ortaokul öğrencileri.
Başlarında talebe şapkası yok, demek ki ders arası. Olasılıkla mandolinler ile bir nevi ‘boy göstermek’ istenmiş.
Elimde somut bir veri olmadığı için, bu fotoğrafın tarihini sadece tahmin edebiliriz. 1950’li yıllar olduğunu sanıyorum. Bu sanımı da öğrencilerin şık kıyafetleri ve mandolin oluşturuyor. Şık ya da yeni giysiler savaş sonrası olduğunu düşündürmesinin yanısıra, mandolinin eğitim yaşamımızdaki varlığı o yıllarda fazlaca.
Bugün orta yaşın üzerinde olanların, ortaokulda hatta ilkokulda mandolin ile tanışmışlıkları vardır. Mandolini, müzik derslerinde çalmışlıkları ya da en azından bu çalgıyı görmüş olmaları aşikardır. Demem o ki, mandolin ülkemiz eğitiminde bir dönem önemli bir görev üstlenmiş. Zira 4 çift telden oluşan mandolinin, halkın batı müziğine yönelmesi için batı çalgıları çalınmasını teşvik amacıyla seçilen bir çalgı olduğunu biliyoruz. Okullarda blok flüt modasının başlamasıyla birlikte mandolinler raflara kalkar.
İşte fotoğrafımız mandolinin önemli olduğu yıllardan.
Fotoğrafın çekilme anı için iki olasılık var; Ya fotoğrafçı raslantı sonucu okuldaydı ve anı görüntüledi ya da özel olarak bu fotoğraf için okula çağırıldı. Bana göre ikinci şık. Zira fotoğraf çekilmenin zor hatta lüks olduğu yıllardan söz ediyoruz. Fotoğraf çekilirken gösterilen özen bunun ispatıdır her zaman.
Geçmişten kalan siyah beyaz fotoğraflara bakarken, karenin içinde yer alan kişinin ‘belki de’ ilk kez fotoğraf makinasıyla tanışmış olabileceğini düşünürüm. Fotoğrafımızdaki 56 kişinin gözlerine baktığınızda, bu düşüncemde pek haksız olmadığım ortaya çıkar. 56 çift göz adeta fotoğrafçıdan yana kilitlenmiş durumda. Fotoğrafçı, üç ayağının üzerine monte ettiği körüklü fotoğraf makinasının ardındaki siyah kumaşın içinde anı sabitlemeye çalışırken, ona kilitlenmiş 56 çift göz.
Elbette fotoğrafçımız yine İbrahim Uz. Fotoğrafın arkasındaki özenle basılmış kaşeden öğreniyoruz bu ayrıntıyı. Baş harflerin oldukça süslü olduğu bu kaşede "FOTO İbrahim Uz MİLS" yazıyor.
Bu ayrıntı ile fotoğraf karesinin Milas Ortaokulu (günümüzde Milas Merkez İlköğretim Okulu) öğrencilerini konuk ettiğini öğreniyoruz. Olasılıkla fotoğrafın çekildiği mekan da bu okulun bahçesinden bir köşe.
60-70 yıl öncesinden kalan bu fotoğraf, bizi, Milas'ın ‘a’sının şapkalı olduğu yıllarına tanık ediyor .
Siyah beyaz olarak.
